Meten is weten: Eiwitverhouding en eiwitkwaliteit in de zorg

De verschuiving naar meer plantaardige eiwitten is een belangrijk uitgangspunt in de nieuwe Richtlijnen Goede Voeding. Ook in de zorgsector is deze transitie in volle gang. Het meten van de huidige verhouding tussen plantaardige en dierlijke eiwitten in de inkoop is hierbij een belangrijk startpunt. Daarnaast is het waarborgen van eiwitkwaliteit essentieel voor een verantwoorde eiwittransitie bij kwetsbare patiënten en cliënten. Deze week waren er twee online bijeenkomsten met meer dan 70 deelnemers uit ziekenhuizen en 150 deelnemers uit zorginstellingen om meer te leren over waarom en hoe de eiwitverhouding en eiwitkwaliteit gemeten kan worden, en hoe dit in de praktijk toegepast wordt.

Eiwitkwaliteit én waardering van cliënten: een cruciale combinatie

Het berekenen van de eiwitkwaliteit is een belangrijk onderdeel van het samenstellen van maaltijden met meer plantaardige eiwitten, zeker bij kwetsbare patiënten en cliënten. Dit kan worden gedaan met behulp van de Alpha Tool of de AminoFit tool die helpen bij het evalueren van het aminozuurprofiel en de verteerbaarheid van maaltijden. Maar het gaat verder dan alleen de berekening: maaltijden moeten ook aansluiten bij de smaak, eetlust en wensen van de doelgroep. Daarom is een van de eisen uit de Milieuthermometer Zorg om een praktijkonderzoek uit te voeren.

Sharyn Sligte, diëtist bij Dijklander Ziekenhuis, vertelde dat het woord “praktijkonderzoek” in het begin overweldigend aanvoelde, maar dat een stapsgewijze en praktische aanpak uiteindelijk goed aansloot bij de praktijk. Ook Rachel van der Lugt, diëtist bij Ziekenhuis Gelderse Vallei en Alliantie Voeding in de Zorg, deelde haar ervaring met het verzamelen van feedback van patiënten: “Dit onderzoekje leverde ons niet alleen waardevolle feedback op over smaak en portiegrootte, maar ook een mooie waardering voor de koks.” Beide diëtisten gaven de tip om bestaande maaltijden die al door patiënten worden besteld door te rekenen en slimme vervangingen door te voeren. Denk hierbij aan het gebruik van plantaardige kookroom en hybride gerechten waarin dierlijke eiwitten worden verminderd en plantaardige componenten met specifieke aminozuren worden toegevoegd. Inspiratie voor producten met veelvoorkomende limiterende aminozuren vind je ook in onze Factsheet ‘Eiwittransitie bij kwetsbare groepen’. Kortom, met kleine, slimme aanpassingen kunnen grote stappen worden gezet naar maaltijden met meer plantaardige eiwitten.

Nieuwe receptenbundel: Volwaardige plantaardige(re) maaltijden voor patiënten

Goede Zorg Proef Je lanceerde deze week een receptenbundel om zorginstellingen te ondersteunen in het aanbieden van volwaardige, plantaardige maaltijden. Hierin staan allerlei smakelijke en doorberekende gerechten, aangedragen door koks en diëtisten van het Rode Kruis Ziekenhuis, Anna Ziekenhuis, IJsselland Ziekenhuis en Albron. De kaders voor de maaltijden zijn:

• Minimaal 60% plantaardige eiwitten
• Volwaardig aminozuurprofiel
• Minimaal 15 gram eiwit
• Maaltijdgewicht: 250-350 gram

Voorbeelden van gerechten in deze bundel zijn onder andere pasta bolognese, chili sin carne, hartige taart en een smakelijke witlof schotel. De bundel zal voortdurend aangevuld worden met nieuwe, doorberekende recepten van ziekenhuizen en zorginstellingen om elkaar te inspireren. Heb jij zelf nog een goed recept die je wil delen? Stuur deze vooral op naar communicatie@goedezorgproefje.nl.

Eiwitverhouding meten met de Eiweet methode: handleiding in aantocht

Naast het berekenen van de eiwitkwaliteit, wordt het inzichtelijk maken van de algehele eiwitverhouding gezien als een praktisch vertrekpunt. De Eiweet-methode van ProVeg en Green Protein Alliance biedt een uniforme manier waarin, op basis van de inkoopdata, plantaardige eiwitten worden afgezet tegen het totaal aantal ingekochte eiwitten. Dit kan volledig in eigen beheer worden gedaan, maar gelukkig bieden steeds meer leveranciers ondersteuning bij deze berekeningen of zijn zij bezig met de implementatie ervan. Goed nieuws: een volledig stappenplan van hoe je de Eiweet methode kunt gebruiken wordt momenteel getest bij twee Goede Zorg Proef Je-instellingen. In juni verwacht ProVeg deze handleiding in samenwerking met het RIVM te lanceren.

Milieuthermometer zorg: Duurzaamheidsdoelen in de zorgsector

De Goede Zorg Proef Je bijeenkomsten sloten direct aan bij de eisen binnen het thema ‘Voeding en Catering’ van de Milieuthermometer Zorg, een praktisch hulpmiddel voor zorginstellingen om handen en voeten te geven aan het verduurzamen. De verschuiving naar meer plantaardig eiwit wordt namelijk niet alleen gezien als een gezondere keuze, maar ook als een belangrijke stap in het reduceren van de ecologische voetafdruk van zorginstellingen. Door kennis en praktijkvoorbeelden te delen en samen te werken dragen we bij aan een smaakvolle eiwittransitie in de zorg.

Heb je de bijeenkomst gemist? Ziekenhuizen kunnen de notulen en slides vinden op Kennisnet en zorginstellingen kunnen deze opvragen door een e-mail te sturen naar mleek@zgv.nl. Daarnaast organiseert Milieuplatform Zorg iedere twee weken een vragenuurtje waarin je al je vragen kunt stellen over de eisen van de Milieuthermometer Zorg. Meer informatie hierover vind je op: https://milieuplatformzorg.nl/evenementen/